Osmanlı’da Köpekler

Bu kitap, köpeklerin Osmanlı İmparatorluğu gündelik yaşamındaki yerini anlatmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu, köpeklerin şehirlerde yaşadığı ve bunun insanlar tarafından sıradan görüldüğü bir kültüre sahiptir. Özellikle İstanbul şehrine imparatorluk dışından gelen birçok kimse kendi ülkelerinde rastlamadıkları için bu durumu garipsemiş fakat sonradan bunun alelade, geleneksel bir gündelik yaşam hâli olduğunu keşfetmiştir. Bundandır ki evvela İstanbul olmak üzere, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında seyahat eden kimselerin yazdıkları metinlerde köpeklerle ilgili hususi bölümler yer almıştır. Osmanlı’da halk, köpekleri dinî ve geleneksel âdetleri doğrultusunda beslemiştir. Yalnızca köpek değil, kedi ve kuşların da beslenip korunduğu İmparatorluk topraklarının kültürel yaşam biçimi, hayvanseverlik kavramının süregelmesiyle tanınmıştır. Öyledir ki İmparatorluk sokaklarında, yalnızca hayvanların beslenmesi için çalışan “mancacı” adında özel bir esnaf bulunmaktadır. Tarih kaynakları, Türklerin köpeklere karşı iyiliksever olmalarını vurgulamalarının dışında, onlara kötü davrananlara tepki gösterdiklerini, hatta kimi zaman devlet köpeklere karşı sürgün etmek ve öldürmek gibi eylemlere giriştiğinde bunları protestolarla önlediklerini vurgulamaktadır. Köpekler Osmanlı İmparatorluğu topraklarında iyi koşullarda yaşasalar da zaman zaman hem fert hem de devlet tarafından öldürüldüler. Bu eylemlerde halkın köpeklerin yanında yer alması nice köpek karşıtı devlet faaliyetinin henüz ihtimal dahilindeyken önünü kesti, nicesini de uygulanma aşamasındayken durdurdu. Bütün bu vakalar, Osmanlı İmparatorluğu’nda köpekli şehir geleneğinin sürdürülmesini sağladı. Hülasa, köpekler zaman zaman çeşitli yöntemlerle öldürülmüş olsa da bu olaylar köpekli şehir kültürünün kadimliği ve kapsayıcılığı karşısında ara vakalar olarak kaldı. Böylece İmparatorluğun sonuna kadar süren bu yaşam geleneği, Cumhuriyet Dönemi’ne miras kalarak günümüze dek ulaştı.