İnsan Nasıl Kaybeder? - Gazali _{Bilginin, Ahlakın ve İmtihanın Felsefesi}

“Kendisinden aşağı olana bakıp rahatlayan kimse, hakikatte yükselmemiştir.”

Gazali, insanın iç dünyasını ciddiye alan bir düşünürdür. Onu önemli kılan şey, bilgiyle kurduğu ilişki kadar, insanın zaaflarını ve kendini aldatma biçimlerini bu kadar açık görebilmesidir. Gazali’ye göre bilgi vazgeçilmezdir; ama tek başına kurtarıcı değildir. Asıl soru şudur: Bilgi insanı daha uyanık ve sorumlu bir hayata mı taşır, yoksa ona sahte bir güven mi verir? Gazali iyilik, niyet, ibadet, akıl ve kalp gibi kavramların başlı başına güvenli olmadığını ifade eder. İnsan, doğru kavramlarla bile kendini aldatabilir. Onun metinlerinde dikkat çeken şey, kavramların doğruluğundan çok, insanın onlarla kurduğu ilişkinin nasıl değişebildiğidir.

İnsan Nasıl Kaybeder tam da bu bakış açısından hareketle Gazali’nin metinlerini bugünün insanıyla yeniden düşünmeyi deniyor. Kaygı, erteleme, kendini aldatma, alışkanlıkların dinleşmesi, duanın ve ibadetin içinin boşalması, “iyi niyet”in bir kalkan haline gelmesi gibi modern meseleler, Gazali’nin işaret ettiği bu bozulma noktaları üzerinden ele alınıyor. Gazali’yi sloganlara sıkıştırmadan, romantize etmeden, ama onu bugüne yabancılaştırmadan okumak isteyenler için eşsiz bir kaynak.