Cumhuriyet Dönemi’nde Bilim ve Teknoloji Literatürü (1923-2023)

Türkiye’de ilk Bilim Tarihi Kürsüsü, Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı tarafından Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Felsefe Bölümü içinde 1955 yılında kurulmuştur. Bu tarihten sonra başlayan tarihsel araştırmalar ve yayımlar, Mustafa Kemal Atatürk’ün ve onun çevresinde bulunan aydınların yönlendirmeleriyle, daha ziyade Orta Çağ İslam Âlemi ile Osmanlı Dönemi üzerinde yoğunlaşmıştır.
Dikkatlerin Cumhuriyet Dönemi bilim ve teknoloji faaliyetlerine yönelmesi için belirli bir sürenin geçmesi gerekmiştir. Bunun iki sebebi bulunmaktadır: Birincisi, “geçmişin tarihselleşmesi” olarak ifade edebileceğimiz olgudur. Malum olduğu üzere tarihçiler, ancak belirli bir zaman aralığında gerçekleşen ve neden-sonuç zincirleriyle irtibatlanan hadiseler hakkında belge ve tanıklık toplar ve söz konusu zaman aralığını bunlar üzerinden anlamaya ve yazmaya çalışır. İşte bu aralık, Türkiye’de takriben yarım asır sonra teşekkül etmiştir.
İkincisi, toplumsal yaşamı derinden sarsan ve etkileyen siyasal ve askerî hadiseler, tarihçilerin ilgilerinin bu türden gelişmeleri anlamaya ve yorumlamaya yönelmesine yol açmıştır; kendisine meşru bir zemin teşkil etmek isteyen siyasî oluşumlar ve hükûmetler de, aslında bu eğilimi beslemiş ve dolayısıyla bilim ve teknolojideki yatırımlara ve gelişmelere ilişkin araştırmalar sonraki yıllara terk edilmiştir.