20. Yüzyıldan Günümüze Arap Dünyasında Standart Dilin Korunmasına Yönelik Çabalar

Bu çalışma, modernleşme, küreselleşme, dijital kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması ve yerel lehçelerin baskısı karşısında maruz kaldığı yapısal ile işlevsel aşınma tehditlerine karşı Fasih (Standart) Arapçanın korunması amacıyla 20. yüzyıldan günümüze kadar yürütülen kurumsal, hukuki ve akademik mücadeleyi bütüncül bir perspektifle ele almaktadır. Eserin ilk bölümünde, 1919'da Şam'da kurulan ilk akademiyle başlayıp Kahire, Bağdat, Amman, Rabat ve Cezayir gibi merkezlere yayılan dil akademilerinin (meca'mi'u'l-luğa) kuruluşu, tözsel işlevleri ve terminoloji oluşturma çabaları incelenmekte; paralel olarak Arapçanın Arap Birliği, Afrika Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı ve nihayetinde 1973 yılında Birleşmiş Milletler nezdinde resmi dil statüsü kazanmasını sağlayan uluslararası diplomasi süreçleri ile ICESCO gibi yapıların rolü değerlendirilmektedir. İkinci bölümde ise 21. Yüzyılda ivme kazanan kurumsallaşma adımları çerçevesinde Uluslararası Arap Dili Konseyi'nin kuruluşu, standart dili korumaya yönelik normatif bir çerçeve sunan Beyrut Vesikası (2012), Uluslararası Arap Dili Yasası (2013) ve Model Yasa Taslağı (2022) gibi ortak hukuki düzenlemeler analiz edilmekte; son olarak Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Umman, Moritanya ve Yemen gibi tekil Arap devletlerinin kendi iç hukuklarında ve kamusal alanlarında yürürlüğe koydukları özel yasal, idari ve akademik koruma politikaları karşılaştırmalı olarak sunularak alanındaki önemli bir literatür boşluğu doldurulmaktadır.