Siyasetnâme

• Nizamü'l-Mülk (1018-1092). Büyük Selçuklu Devleti'nin en ünlü vezirlerinden biridir. Asıl adı Ebû Ali Hasan bin Ali Tûsî dir. "Nizamü'l-Mülk" ünvanı, "Devletin Düzeni" anlamına gelir ve onun devlet yönetimindeki titizliğini ve yetkinliğini yansıtır.

• Nizamü'l-Mülk, genç yaşta bilim ve devlet işlerinde kendini gösterdi. Bilimsel bilgi birikimi ve yönetim yeteneği sayesinde Selçuklu sarayında kısa sürede yükseldi. Sultan Alp Arslan döneminde vezir olarak görev aldı ve sonrasında Melikşah'ın en güvendiği danışmanı oldu.

• Devlet işlerinde düzeni sağlamak, vergi sistemini kurmak, sınırları güvence altına almak ve saray ile eyaletler arasındaki iletişimi düzenlemek Nizamü'l-Mülk'ün başlıca başarılarındandır. Onun yönetim anlayışı, hem devletin istikrarını korudu hem de halkın haklarını gözetti.

• En önemli eseri "Siyasetname"dir. Bu kitapta, padişahların nasıl yönetmesi gerektiği, adaletin nasıl uygulanacağı ve devlet işlerinin hangi prensiplerle yürütüleceği detaylı şekilde anlatılır. Siyasetname, sadece kendi dönemi için değil, sonraki yüzyıllar için de bir rehber niteliğindedir.

• Nizamü'l-Mülk, yalnızca devlet yönetiminde değil, eğitim ve kültür alanında da iz bırakmıştır. Selçuklu medreselerinin (Nizamiye Medreseleri) kurulmasını sağlayarak ilim ve eğitimin devletin temeli olduğunu göstermiştir. Bu medreseler hem bilim insanlarını yetiştirmiş hem de İslam dünyasında eğitim standartlarını yükseltmiştir.