Şeytanın Günlüğü

Leonid Nikolaievich Andreyev  (1871 – 1919)
Rus edebiyatında Ekspresyonizmin babalarından biri olarak kabul edilen Rus oyun yazarı, romancı ve hikâye yazarıydı. Gümüş Çağ edebiyat döneminin en yetenekli ve üretken temsilcilerinden biri olarak kabul edilir. Andreyev'in üslubu, edebiyattaki realist, natüralist ve sembolist okulların unsurlarını birleştirir. 

Şeytan, tek başınalıktan sıkılarak, yalan söylemek ve oyun oynamak için yeryüzüne inmeye karar verir. Amacı insanlarla eğlenmek, yetenekli bir oyuncu olarak alkış toplamak ve onlara sevgisini sunmaktır. Ancak insanlığın gerçek yüzüyle karşılaştığında işler değişir. İnsan nefreti ve acımasız gerçekliğiyle çarpışır. Şeytan, Maria’nın ilahi güzelliğine ve masumiyetine kapılarak, daha önce tatmadığı insani bir aşkla ve zayıflıkla tanışır. Ancak bu hikâyede avcı av olur; Şeytan, insanların kurnazlığı, ihaneti ve acımasızlığı karşısında savunmasız kalır. 
Masasında bulunan, derin bir ızdırap ve umutsuzluk içeren son notları arasında şu satırlar vardı:
“Devrim, savaş kadar anlaşmazlıkları çözmek için tatmin edici olmayan bir yoldur. Düşmanca bir fikri, onu barındıran kafatasını parçalamadan yenmek imkânsızsa; düşmanca bir kalbi, onu süngüyle delmeden yatıştırmak imkânsızsa o zaman elbette savaşın...”
Leonid Andreyev kırık bir kalple öldü. Ama onun dehasının ruhu ölümsüzdür.
HERMAN BERNSTEİN- NEW YORK.         
Dorlion Yayınları olarak 1921 tarihinde yayımlanan bu metni okurlarımızla buluşturmaktan mutluyuz.