Savaş Kanunları (Wuzi – Sima Fa)

Wu Qi (MÖ 440-381): Savaşan Beylikler Dönemi’nde yaşamış ünlü general, filozof ve devlet adamı. Yaşamı boyunca hiçbir savaşı kaybetmediği rivayet edilir. Sadece askerî dehasıyla değil, Chu Beyliği’nde yaptığı yönetim reformlarıyla da ünlüdür. Sima Rangju: Savaşan Beylikler Dönemi’nin efsanevi komutanlarından. Yaşamına dair pek az bilgi günümüze ulaşmıştır. Orduda disipline verdiği önemle tanınır.

Savaşan Beylikler Dönemi (MÖ 475-MÖ 221), yalnızca sürekli askerî çatışmalarla değil, bu çatışmaların doğurduğu entelektüel canlılıkla da anılır. Bu dönemin askerî ve felsefi birikimi, daha sonra İmparator Shenzong döneminde Yedi Askerî Klasik adı altında toplanmıştır. Çin askerî düşüncesinin temelini oluşturan bu yedi klasiğin en önemlileri, Sun Zi’nin Savaş Sanatı ile birlikte Wu Qi ve Sima Rangju’nun eserleri Wuzi ve Sima Fa’dır. Bu iki metin, Savaşan Beylikler Dönemi’nin askerî değerlerini şekillendiren iki zıt felsefi kutbu temsil eder. Wuzi devletin iç düzenini, kaynaklarını ve askerî düzenini merkeze alan, pragmatik ve sonuç odaklı bir yaklaşımı benimser. Sima Fa ise Konfüçyüsçü ve törensel değerlere bağlı kalarak savaşın ahlâki meşruiyetini sorgulayan bir yaklaşımla, daha eski ve idealize edilmiş bir geleneği yansıtır.