Saraydan Dünya Başkentlerine Osmanlı’nın Diplomatik Teşekkür Mektupları Arşiv Belgeleriyle 18. 19. 20. Yüzyıl

Osmanlı padişahlarının, diğer devlet hükümdarlarına gönderdiği diplomatik mektuplar, nâme-i hümâyun olarak adlandırılır. Nâme-i hümâyunlar konularına göre, dostluk, teşekkür, taziye, ikaz/uyarı vb. pek çok konuda yazılmıştır. Bu çalışmada T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivinde yer alan 18.19. 20. yüzyıla ait padişahların nâme-i hümâyun olarak adlandırılan çeşitli konulardaki teşekkür mektupları ele alınarak transkribe edilmiş, konu bakımından tasniflenmiştir. Çalışma, Almanya, Amerika, Avusturya, Belçika, Sırbistan, Bulgaristan, Flemenk, Fransa, Habeşistan, İngiltere, İran, İsveç-Norveç, İtalya, Japonya, Karadağ, Macaristan, Mekke, Mısır, Prusya, Romanya, Rusya, Sırbistan, Yunanistan, Zengibar olmak üzere 25 farklı ülke ile yapılan yazışmaları ihtiva etmektedir. Belgelerden 2’si 18. yüzyıla ait, 84’ü 19. yüzyıla, 25’i ise 20. yüzyıla aittir. Ağırlıklı olarak II. Abdülhamid olmak üzere, III. Selim, III. Mustafa, I. Abdülmecid, IV. Mustafa, V. Mehmed, Abdülaziz, VI. Mehmed, II. Mahmud adlı padişahlara aittir. Çalışma Önsöz, Giriş, Birinci bölüm, İkinci bölüm, Sonuç, İndeks, Kaynakça ve ek olarak Seçme Arşiv Belgeleri bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, diplomasi terimi, diplomasinin tarihi serüveni, çeşitleri ve diplomasi dili ele alınmıştır. Birinci bölümde, nâme-i hümâyun, nâme defteri, nâme-nüvis, nâme kağıdı, nâme yazısı, nâmenin dış görünüşü, nâme kesesi, nâme-i hümâyun bürokrasisi adı altında nâme-i hümâyunun yazılma emrinden, ulaştığı bilgisine kadarki tüm aşamalar örneklerle belgelendirilmiştir.