Kimsin Jak Samanon?

Sıradan ama benzersiz bir hayatın, bugün hâlâ bize söyleyecek çok şeyi var

Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında, İstanbul’un Hasköy semtinde, sıradan görünen bir Yahudi ailesi… Jak Samanon, eşi Eliza ve kızları Adel; yangınların, bayramların, korkuların ve umutların iç içe geçtiği bir dünyada, kendi geleneklerinin sınırları içinde yaşayıp giderler. Ancak her şeyin değiştiği o dönemde bu sınırlar Jak Samanon’a dar gelmeye başlar… 

Bir hukuk danışmanı olarak yükselen siyasal ve toplumsal hareketleri yakından izleyen Jak Samanon, adalet, özgürlük ve eşitlik düşüncelerinin peşine düşer. İttihat ve Terakki’nin faaliyetleri ve Jön Türk İhtilali, onda hem cemaatini hem de Osmanlı toplumunu yenileme arzusunu güçlendirir. Ona göre bu ikisinin yazgısı birbirinden ayrı değildir. Ancak art arda yaşanan hayal kırıklıkları, yerini derin bir suskunluğa bırakır. Jak Samanon, kırk sekiz yaşında bu dünyadan göçüp gider.

Jak Samanon’un hikâyesinin bugüne ulaşmasını sağlayan ise kızı Adel’dir. Adel için babası, çocukluğunun unutulmaz kahramanı olduğu kadar çözülememiş bir muammadır da. Onu anlatırken hem hayranlık vardır sözlerinde hem de içten içe cevaplamaya çalıştığı bir soru: Babam kimdi, neyin peşindeydi?

Araştırmacı ve gazeteci kimliğiyle Türkiye’nin kültür dünyasında özel bir yer edinen Liz Behmoaras, anneannesinin anılarından süzülen bu öykümsü anlatıda bir ailenin kırılgan hafızasını, bir cemaatin görünmez acılarını ve bir şehrin değişen ruhunu incelikle bir araya getiriyor.

Ve geriye, hâlâ cevabı aranan o soru kalıyor: Kimsin Jak Samanon?