Hazarlar, Macarlar, Peçenekler

Onuncu yüzyılın ortasında, Konstantinopolis sarayında, “mora doğmuş” imparator VII. Konstantinos Porfirogennetos, kendisinden önceki yüzyılı kayda geçirmek üzere bir tarihçiler heyetini görevlendirdi. Ortaya çıkan eser, Theophanes Continuatus yani “Theophanes’in Devamı” , 813-961 yılları arasındaki Bizans tarihinin en zengin tanığı olmakla kalmaz; aynı zamanda Karadeniz’in kuzeyinden gelen ve imparatorluğun kaderini sarsacak Türk kavimlerinin sahneye çıkışını da bütün canlılığıyla aktarır.Bu sayfalarda Hazar kağanının elçileri, Don ırmağı kıyısında inşa edilecek Sarkel kalesi için Bizans mühendisleri talep eder; Macarlar Bizanslıların deyişiyle “Tourkoi”, 894-896 Bulgar-Bizans savaşında tarihin akışını değiştirecek bir kuvvet olarak belirir; Peçenekler, Karadeniz steplerini tutuşturarak Macarları Etelköz’den batıya, Karpat havzasındaki bin yıllık yurtlarına sürükler; Tuna Bulgarları’nın vaftizi, Symeon’un imparatorluk hayalleri, Acheloos’un kanlı bozgunu ve Selçuklular’dan önce Bizans sınır boylarına sızan ilk Türk akıncılarının izleri tek tek belgelenir.Bu çalışma, Bekker’in 1838 Bonn edisyonu ile Featherstone-Codoñer’in 2015 Berlin eleştirel edisyonunu karşılaştırmalı biçimde esas alarak eserin Türk kavimlerine ilişkin tüm bölümlerini ilk kez Türkçeye filolojik bir titizlikle kazandırmakta; De Administrando Imperio ile Müslüman ve Slav kaynaklarının tanıklıklarıyla zenginleştirmekte ve Türkiye’de uzun süredir hissedilen bir kaynak boşluğunu doldurmaktadır.