Derleme Sözlüğünde İnsanları Tanımlayan Söz Varlığı Fiziksel ve Ruhsal Özellikleri

Derleme ve ağız çalışmaları, başta dil ve folklor olmak üzere birçok alana kaynaklık etmesi, dilin söz varlığını zenginleştirmesi bakımından oldukça değerlidir. Türkçenin zengin söz varlığının kaybolmaması ve gelecek kuşaklara doğru aktarılması açısından sözlükler ile bu sözlüklere yönelik yapılan çalışmalar büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü, Türk dilinin ve kültürünün zenginliğini yansıtan sözcükleri bünyesinde toplayan ve söz varlığı açısından büyük önem taşıyan dil malzemesinin gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlayan kıymetli bir eserdir.
“Derleme Sözlüğü’nde İnsanları Tanımlayan Söz Varlığı-Fiziksel ve Ruhsal Özellikler” adlı çalışmada Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü’nden hareketle bireylerin fiziksel ve ruhsal özelliklerinin halk ağızları içerisindeki yansımaları incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu sözlükte yer alan tanımlayıcı sözcükler aracılığıyla, halk arasında bireylere yönelik algıların ve toplumsal değer yargılarının dilsel düzlemde nasıl ifade edildiğini ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, sistematik bir yaklaşımla sınıflandırılmış; tanımlayıcı sözcükler fiziksel ve ruhsal özellikler başlıkları altında, cinsiyete (kadın, erkek), yaş grubuna (çocuk) ve genel insan tanımlamalarına göre alt kategorilere ayrılmıştır. Bu bağlamda, Türk toplumunda bireylerin nasıl algılandığı, hangi fiziksel ve ruhsal özelliklerin öne çıktığı, olumlu ya da olumsuz nitelendirmelerin hangi cinsiyetlerde yoğunlaştığı gibi sorulara yanıt aranmıştır. Elde edilen sonuçlar, genel bir değerlendirme ile sıralanarak sunulmuştur.