Bütün İnsanlar İçin Bir Âh Çekmişim _{Felsefe ve Hikemiyât-i Örfî-yi Şirazî ve Sergüzeştnâmesi}

Sebk-i Hindî şiir akımının 16. yüzyıldaki güçlü ve etkili simalarından Örfî-yi Şirâzî (1556-1591)’nin ünü, hayatını sürdürdüğü Hint coğrafyasının ötelerine Safevî, Osmanlı, Horasan ve Maveraünnehir coğrafyalarına yayılmış bir şairdir. Örfî, klasik şiirin mirasını zihnî derinlik, ince hayaller, girift teşbihler ve özgün mazmunlar üzerinden yeniden inşa eden bir şiir düşüncesinin temsilcisidir. Sebk-i Hindî şairleri lafızdan çok manayı ön planda tutmuş; özgün, daha önce denenmemiş terkipler ve teşbihler kullanarak “maânî-yi bigâne-hemen akla gelmeyen, sırrı hemen ele vermeyen mana”yı bulma çabasına girmişlerdir. Bu üslubun diğer şairleri gibi Örfî de şiirlerinde muhatabını düşünmeye zorlayan ve zihnî çaba gerektiren kapalı ve çağrışım zenginliğine sahip şiirler kaleme almıştır.

Eserin mütercimi Hulûsî Karadeniz, eğitimi, memuriyeti, ülkenin eğitim ve kültür hayatına katkı sağlamak amacıyla yürüttüğü faaliyetler, belediye başkanlığı, İstiklal Mahkemesi’nde yargılanması gibi oldukça hareketli bir hayat sürmüştür. Resmi görevleri yanında bir yandan da Farsça ve Arapçadan tercümeler yapmış olması özellikle edebi eserleri tercüme etmesi Hulûsî Efendi’nin kültürel portresini bugüne taşıyan en önemli vasıflarındandır. Onun tercümeleri incelendiğinde, klasik Fars ve Türk şiirine vukûfiyeti, dil hassasiyeti ve yer yer çevirilerinde ortaya koyduğu eleştirel tutumuyla okurlara hem bir çeviri yöntemi hem de bilinçli bir okuma imkânı sunmaktadır.