Akıl Risalesi

"Allah'ın insanlar üzerinde iki hücceti vardır: Zâhir bir hüccet, bir de bâtın bir hüccet. Zâhir olan resuller, peygamberler ve İmamlardır; bâtın olan ise akıllardır."

İmam Mûsâ el-Kâzım'ın öğrencisi Hişâm b. Hakem'e yönelttiği bu uzun öğüt, Kuleynî'nin el-Kâfî'sinde "Kitâbü'l-Akl ve'l-Cehl" bölümünde yer alır. İslam düşünce geleneğinde akla dair en kapsamlı erken dönem metinlerinden biridir.

Her paragrafı "Yâ Hişâm!" hitabıyla açılan mektup, Kur'an âyetleriyle örülmüş bir akıl övgüsüyle başlar. Ardından aklın ilimle, hikmetle, tevazu ve sabırla olan bağını adım adım kurar. Çokluğa değil hakikate uymayı, dünyanın geçici parıltısına değil kalıcı olana yönelmeyi öğütleyen bu sözler, on iki asır sonra da okuruna aynı soruyu sorar: Aklın seni nereye götürüyor?

Kitapta mektubun tam çevirisinin yanında, İmam Mûsâ el-Kâzım ile Hişâm b. Hakem'in hayatlarını ve metnin tarihî bağlamını ele alan kapsamlı bir takdim yazısı da yer alıyor.